Marian Karol Dienstl-Dąbrowa
Biografia
Marian Karol Dienstl-Dąbrowa urodził się 1 marca 1882 w Przemyślu. Pochodził ze Stryja. Był synem Stanisława (restaurator kolejowy w Stryju, właściciel realności w tym mieście) i Marii z Bażanów. W 1901 ukończył CK Gimnazjum w Sanoku, zdał maturę, a następnie studiował filologię i historię sztuki w Monachium, Florencji i Paryżu.
W 1909 przyjechał do Warszawy i został współpracownikiem pism Dzień i Świat, współredagował Złoty Róg oraz Wieś i Dwór. Założył jeden z pierwszych w Polsce artystycznych teatrów lalek Teatr Kukiełek (inauguracja: 11 grudnia 1910). 6 stycznia 1912 władze rosyjskie zamknęły teatr po wystawieniu Szopki Or-Ota.
Był oficerem c.k. Obrony Krajowej. Został awansowany na stopień podpułownika z dniem 1 czerwca 1919. Do ok. 1913 był przydzielony do 16 pułku piechoty Obrony Krajowej. Podczas I wojny światowej formalnie pozostawał w ewidencji Obrony Krajowej do ok. 1918. Został wzięty do niewoli rosyjskiej, przebywał w Ufie i Buglinie. W 1917 przedostał się do Moskwy, gdzie współpracował z gazetą Głos Polski, był prezesem Towarzystwa Dziennikarzy i Literatów w Moskwie. W maju 1918 przedostał się do Murmańska, tam wstąpił do armii polskiej i razem z nią przez Anglię ewakuował się do Francji. Gdy znalazł się w sztabie gen. Hallera, został mianowany członkiem polskiej misji wojskowej we Włoszech i jego zadaniem było prowadzenie werbunku do Armii Błękitnej. 7 listopada 1918 objął komendę obozu Santa Maria Capua Vetere i Casagiove w okolicach Neapolu. 11 listopada 1918 przejął dowództwo nad drugim obozem zlokalizowanym w La Mandria di Chivasso pod Turynem. W Turynie, w latach 1918–1919, wydawał czasopismo Żołnierz Polski we Włoszech. W okresie formowania Armii gen. Hallera kierował urzędem propagandy tejże. Po powrocie do kraju pełnił służbę między innymi na stanowisku szefa Wydziału Kulturalno-Oświatowego Dowództwa Frontu Pomorskiego w Toruniu.
W latach 1920–1922 był redaktorem miesięcznika Straż nad Wisłą, wydawnictwa Wydziału Kulturalno-Oświatowego Dowództwa Frontu Pomorskiego, którego pierwszy numer ukazał się w marcu 1920. W 1920 w czasie wojny polsko-bolszewickiej służył w Armii Ochotniczej. Pozostawał wówczas nadal szefem Wydziału Propagandy przy Armii Ochotniczej. W tym czasie prowadzono intensywną działalność kulturalno-wydawniczą wśród żołnierzy. W jednym tylko miesiącu sierpnia 1920 z ramienia II Oddziału Generalnego Inspektoratu Armii Ochotniczej wydano 1 500 000 egzemplarzy druków, drukowano odezwy, afisze, kilkaset korespondencji z miejsc walk, a także organizowano wiece i przedstawienia. Do pracy w urzędzie przy ppłk. Dienstlu w Zaangażowali się znani literaci i artyści (m.in. Stefan Żeromski, Kornel Makuszyński, Włodzimierz Perzyński, Władysław Buchner).
Formalnie Dienstl został przyjęty do Wojska Polskiego 20 września 1920 z zatwierdzeniem stopnia podpułkownika nadanego przez Komisję Weryfikacyjną (został awansowany do tego stopnia zestarszeństwem z dniem 1 czerwca 1919), powołany do służby czynnej i przydzielony do Dowództwa Okręgu Generalnego Pomorze. W stopniu podpułkownika rezerwy piechoty został zatwierdzony ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919. W 1923, 1924 był oficerem rezerwy 13 pułku piechoty w Pułtusku. 20 czerwca 1927 został wybrany do zarządu Związku Oficerów Rezerwy RP.
Na zaproszenie prezydenta Mariana Cynarskiego przybył do Łodzi i objął stanowisko dyrektora Miejskiej Galerii Sztuki w Parku im. H. Sienkiewicza (piastował stanowisko od 1924 do 1930). Tu zainicjował publiczne słuchanie radia (jesienią 1924 otwarto własną radiostację), kupił w tym celu jeden z pierwszych w Łodzi odbiorników radiowych lampowych. W okresie międzywojennym współpracował z Rzeczpospolitą (1920–23), a po przeniesieniu się do Krakowa współredagował czasopismo Światowid (1935–1939). W czasopiśmie Zwierciadło Dziesięciu Muz (1924) drukował felietony XI Muza.
W 1934, jako oficer pospolitego ruszenia, pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto III z przydziałem do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr I. Był wówczas zweryfikowany z lokatą 17 w Korpusie Oficerów Piechoty i przewidziany do użycia w czasie wojny. Przed wyborami do Rady Miasta Krakowa z 1938 został członkiem komitetu Polskiego Bloku Katolickiego.
W czasie II wojny światowej przebywał w Anglii, działając na rzecz organizacji armii polskiej na Zachodzie. Po powrocie do kraju zamieszczał felietony w Słowie Powszechnym.
Zmarł 30 stycznia 1957 w Warszawie. Pochował 4 lutego 1957 na cmentarzu Bródnowskim. Jego grób znajduje się na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera C15-1-8).