Ludwik Cieślik
Biografia
Ludwik Cieślik, urodzony jako Ludwik Heller w Przemyślu w 1904 roku, był polskim artystą plastyk żydowskiego pochodzenia. Zajmował się przede wszystkim plakatem filmowym.
Ludwik Cieślik przyszedł na świat w Przemyślu w zamożnej, zasymilowanej rodzinie żydowskiej. Jego ojciec dzięki sprzedaży maszyn do pisania utrzymywał rodzinę, a także wspierał garnizon armii Austro-Węgier. W gimnazjum uczył rysunku pod okiem Adolfa Bienenstocka, który rozbudził w młodym Ludwiku zainteresowanie sztukami plastycznymi.
Po ukończeniu gimnazjum w 1923 roku studiował germanistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim. Mieszkał u siostry Gertrudy i jej męża Benjamina Landaua, a w Krakowie angażował się w życie artystyczne miasta. W 1926 wyjechał na studia ekonomiczne do Antwerpii, które planował kontynuować w Stanach Zjednoczonych po śmierci wuja, ale nie ukończył studiów. Zapisany do Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych w Antwerpii ukończył ją po pięciu latach.
W 1934 osiadł w Warszawie, gdzie podjął pracę jako autor plakatów filmowych. Projektował plakaty dla MGM i Warner Bros i w 1936 stworzył plakat do popularnej polskiej komedii Jadzia. Przed wojną regularnie odwiedzał Przemyśl i Lwów, gdzie poznał plastyczkę Temkę Kritz, z którą wziął ślub 3 września 1939. Według relacji ich syna ślub wzięli wcześniej zgodnie z prawem żydowskim. W trakcie kampanii wrześniowej uciekł do Lwowa, który później stał się częścią ZSRR.
Po zajęciu Lwowa przez Armię Czerwoną Heller pracował jako dekorator w Teatrze Wielkim i ilustrator w polskojęzycznym piśmie satyrycznym Krokodyl na Zachodniej Ukrainie. Po ataku III Rzeszy na ZSRR w 1941 i wkroczeniu niemieckich wojsk do Lwowa wraz z żoną zostali zmuszeni do ucieczki. Początkowo ukrywali się na terenach wiejskich; w zamian za schronienie wykonywali prace malarskie i konserwatorskie w kościołach. W latach 1941–1944 osiedlili się w Warszawie, najprawdopodobniej w kamienicy na Żoliborzu. Aby uniknąć prześladowań ze względu na pochodzenie żydowskie, Ludwik Heller i Temka Kritz przyjęli fałszywe nazwiska – Ludwik Cieślik i Łucja Kastory.
Podczas powstania warszawskiego pozostawali na Żoliborzu. Po kapitulacji dzielnicy 30 września 1944 zostali wypędzeni do obozu przejściowego w Pruszkowie. Wróg uratowała znajoma Wanda Domińska, która bandażowała mu głowę, udając obrażenia. Dzięki temu władze obozowe uznały go za niezdolnego do pracy. Razem z żoną trafili do Nasiechowic w Małopolsce, skąd wyjechali po wkroczeniu Armii Czerwonej. W 1945 wyjechali do Krakowa, gdzie Cieślik pracował jako dekorator w Teatrze im. Juliusza Słowackiego i stworzył tekę Cierpiąca Warszawa 1944 r., która ukazała się drukiem w 1946.
W 1945 artysta wraz z żoną emigrowali do Belgii, gdzie uzyskali status uchodźców ONZ i osiedlili się w Brukseli. Kontynuował karierę pod firmą Créations Publicitaires WIK S.P.R.L. – Affiches D\'Art, projektując plakaty do filmów wyświetlanych w belgijskich kinach. Wśród jego projektów znalazły się plakaty do Kanału i Zamachu oraz międzynarodowych hitów La strada i Zawrót głowy. Zaprojektował ponad tysiąc plakatów filmowych, sygnując prace skrótem „Wik”. Był także ilustratorem książek, rysunków reklamowych, portretów i pejzaży olejnych. W 1948 urodził się ich syn Stanisław.
W 1968 Cieślik powrócił do tematu powstania warszawskiego, tworząc cykl litografii Warszawa 1944 r. W przeciwieństwie do wcześniejszych prac z teki Cierpiąca Warszawa 1944 zrezygnował z realistycznej formy na rzecz konwencji zbliżonej do komiksu, koncentrując się na obrazach walczącego miasta i nie uwzględniając doświadczeń z obozu przejściowego Dulag 121 w Pruszkowie. We wstępie do albumu napisał, że pamięć ocalałych wyryła w nich te sceny na zawsze.
Pracował do końca lat 70., tworzył również pejzaże i portrety; od początku lat 70. planował powrót do Polski i korespondował z ZUS w sprawie ewentualnej emerytury. W 1988 roku uzyskał belgijskie obywatelstwo i zmarł w 1990 roku w Brukseli.
W październiku 2022 w Muzeum Narodowym Ziemi Przemyskiej w Przemyślu otwarto wystawę czasową Ludwik Cieślik (Heller) (1904–1990): Uśpione miasto – La ville endormie. Pomiędzy marcem a majem 2024 trwała wystawa WIK. Plakat filmowy Ludwika Cieślika, a w maju 2026 Muzeum Dulag 121 otwarto wystawę Cierpiąca Warszawa r. 1944.