Leon Grosfeld
Biografia
Leon Grosfeld (ur. 28 stycznia 1911 w Przemyślu, zm. 23 lutego 1987 w Warszawie) był polskim historykiem, badaczem dziejów Polski XIX i XX wieku oraz działaczem komunistycznym, pułkownikiem Ludowego Wojska Polskiego.
Urodził się w rodzinie Józefa i Laury Grosfeldów. W 1933 roku ukończył studia na Wydziale Prawa i na Wydziale Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. Podczas studiów kierował pracą organizacyjnej Życie. Od 1929 roku był członkiem KPP. Od 1930 członek kierownictwa KPZU, w okresie 1930–1931 pracował w charakterze instruktora lwowskiego OK KPZU, następnie był członkiem Propagitu KC KPZU we Lwowie, w latach 1932–1936 sekretarzem Centralnej Redakcji KPZU.
W 1937 roku aresztowany i skazany na 4 lata więzienia, po wybuchu II wojny światowej zwolniony. W okresie działalności politycznej posługiwał się pseudonimami Brun, Brün, Henryk, Ludwik, Genek. Podczas okupacji sowieckiej pracował we Lwowie jako dyrektor Domu lekarza; w 1941 roku został ewakuowany do Uzbekistanu, w Samarkandzie pracował początkowo jako robotnik w składzie książek, następnie instruktor metodyczny w fabrykach, później w Centralnej Kasie Oszczędności, jako inspektor i zastępca dyrektora. Pracował także społecznie w Międzynarodowej Organizacji Pomocy Rewolucjonistom w związkach zawodowych.
W maju 1943 roku wstąpił w szeregi 1 Dywizji Piechoty Wojska Polskiego im. T. Kościuszki, początkowo był adiutantem dowódcy 2 pp., potem sędzią śledczym w 1 DP. Od stycznia do jesieni 1944 roku na froncie służył w aparacie politycznym. Potem został oddelegowany do Głównego Wydziału Politycznego Wojska Polskiego, gdzie był kolejno kierownikiem Wydziału Redakcyjnego, zastępcą szefa i szefem oddziału, zastępcą szefa Głównego Zarządu Politycznego WP, w którym awansował do stopnia pułkownika. Od 1944 roku należał do PPR, od 1948 roku – w PZPR.
Po wojnie realizował stalinizację polskiej nauki, uczestniczył w I Konferencji Metodologicznej w Otwocku (1951/1952). W latach 1950–1956 był kierownikiem katedry w Instytucie Kształcenia Kadr Naukowych przy KC PZPR, a w latach 1957–1968 profesorem ekonomii Wyższej Szkoły Nauk Społecznych. Od 1952 roku był prorektorem Instytutu Nauk Społecznych przy KC PZPR. W latach 1953–1956 i 1961–1968 był zastępcą dyrektora Instytutu Historii PAN. Po 1956 roku zrezygnował z funkcji zastępcy dyrektora Instytutu Historii PAN w związku z plagiatem książki Jerzego Rynga Z dziejów kapitalizmu w Polsce, 1948. Ponownie mianowany na to stanowisko w 1961 roku. W latach 1958–1968 był członkiem redakcji kwartalnika Z Pola Walki.
W 1968 podczas antysemickiej kampanii represjom podlegał: zwolniony z funkcji zastępcy dyrektora Instytutu Historii PAN, a wydawnictwo Książka i Wiedza wycofało zawartą uprzednio umowę na opublikowanie dwutomowego dzieła pt. Raporty ambasadorów niemieckich w Polsce w okresie międzywojennym. W latach 70. odszedł od dawnego światopoglądu i zbliżył się do opozycji. W 1978 roku wystąpił z PZPR. W 1980 opublikował w Krytyce artykuł Polskie aspekty stosunków niemiecko-sowieckich w przededniu i w pierwszym okresie II Wojny światowej, w którym wskazał współodpowiedzialność radziecką za wybuch II wojny światowej.
Był mężem Olgi z domu Eichhorn (1914–2007), profesor stomatologii, ojcem Jan i Ireny Grosfeld-Smolar, dziadkiem Anny Smolar. Zmarł w Warszawie, pochowany na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera C4-7-5).
Wybrane publikacje: Z dziejów kapitalizmu w Polsce (1948); Państwo przedwrześniowe w służbie monopoli kapitalistycznych (1951); Polska w latach kryzysu gospodarczego 1929–1933 (1952); Polskie reakcje wojskowe w Rosji 1917–1919 (1956); Polityka państw centralnych wobec sprawy polskiej w latach pierwszej wojny światowej (1962); Czy Anglia rzeczywiście była inspiratorem przewrotu majowego? (1969); Misja hrabiego Kesslera w Warszawie: 20 listopada - 15 grudnia 1918 r. (1970); Polskie aspekty stosunków niemiecko-sowieckich w przededniu i w pierwszym okresie II Wojny światowej (1981); Polskie aspekty stosunków niemiecko-sowieckich w okresie międzywojennym (1988).